English    Türkçe    فارسی   

2
715-764

  • رو نعمره ننکسه بخوان ** دل طلب کن دل منه بر استخوان‏ 715
  • Go, recite (the text) to whom so We grant length of days, him We cause to decline. Seek the heart (spirit), set not thy heart on bones;
  • کان جمال دل جمال باقی است ** دولتش از آب حیوان ساقی است‏
  • For that beauty of the heart is the lasting beauty: its fortune gives to drink of the Water of Life.
  • خود هم او آب است و هم ساقی و مست ** هر سه یک شد چون طلسم تو شکست‏
  • Truly it is both the water and the giver of drink and the drunken: all three become one when your talisman is shattered.
  • آن یکی را تو ندانی از قیاس ** بندگی کن ژاژ کم خا ناشناس‏
  • That oneness you cannot know by reasoning. Do service (to God) and refrain from foolish gabble, O undiscerning man!
  • معنی تو صورت است و عاریت ** بر مناسب شادی و بر قافیت‏
  • Your reality is the form and that which is borrowed: you rejoice in what is relative and (secondary like) rhyme.
  • معنی آن باشد که بستاند ترا ** بی‏نیاز از نقش گرداند ترا 720
  • Reality is that which seizes (enraptures) you and makes you independent of form.
  • معنی آن نبود که کور و کر کند ** مرد را بر نقش عاشق‏تر کند
  • Reality is not that which makes blind and deaf and causes a man to be more in love with form.
  • کور را قسمت خیال غم فزاست ** بهره‏ی چشم این خیالات فناست‏
  • The portion of the blind is the fancy that increases pain; the share of the (spiritual) eye is these fancies (ideas) of dying to self (faná).
  • حرف قرآن را ضریران معدن‏اند ** خر نبینند و به پالان بر زنند
  • The blind are a mine (full) of the letter of the Qur’án: they do not see the ass, and (only) cling to the pack-saddle.
  • چون تو بینایی پی خر رو که جست ** چند پالان دوزی ای پالان پرست‏
  • Since you have sight, go after the ass which has jumped (away from you): how long (will you persist in) stitching the saddle, O saddle-worshipper?
  • خر چو هست آید یقین پالان ترا ** کم نگردد نان چو باشد جان ترا 725
  • When the ass is there, the saddle will certainly be yours: bread does not fail when you have the (vital) spirit.
  • پشت خر دکان و مال و مکسب است ** در قلبت مایه‏ی صد قالب است‏
  • (On) the back of the ass is shop and wealth and gain; the pearl of your heart is the stock (which provides wealth) for a hundred bodies.
  • خر برهنه بر نشین ای بو الفضول ** خر برهنه نه که راکب شد رسول‏
  • Mount the ass bare-backed, O busybody: did not the Prophet ride the ass bare-backed?
  • النبی قد رکب معروریا ** و النبی قیل سافر ماشیا
  • The Prophet rode (his beast) bare-backed; and the Prophet, it is said, journeyed on foot.
  • شد خر نفس تو بر میخیش بند ** چند بگریزد ز کار و بار چند
  • The ass, your fleshly soul, has gone off; tie it to a peg. How long will it run away from work and burden, how long?
  • بار صبر و شکر او را بردنی است ** خواه در صد سال و خواهی سی و بیست‏ 730
  • It must bear the burden of patience and thanksgiving, whether for a hundred years or for thirty or twenty.
  • هیچ وازر وزر غیری بر نداشت ** هیچ کس ندرود تا چیزی نکاشت‏
  • None that is laden supported another's load; none reaped until he sowed something.
  • طمع خام است آن مخور خام ای پسر ** خام خوردن علت آرد در بشر
  • ’Tis a raw (absurd) hope; eat not what is raw, O son: eating raw brings illness to men.
  • کان فلانی یافت گنجی ناگهان ** من همان خواهم نه کار و نه دکان‏
  • (Do not say to yourself), “So-and-so suddenly found a treasure; I would like the same: neither work nor shop (for me)!”
  • کار بخت است آن و آن هم نادر است ** کسب باید کرد تا تن قادر است‏
  • That (discovery of treasure) is Fortune's doing (a piece of luck), and moreover it is rare: one must earn a living so long as the body is able.
  • کسب کردن گنج را مانع کی است ** پا مکش از کار آن خود در پی است‏ 735
  • How does earning a livelihood prevent the (discovery of) treasure? Do not retire from work: that (treasure), indeed, is (following) behind (the work).
  • تا نگردی تو گرفتار اگر ** که اگر این کردمی یا آن دگر
  • See that you are not made captive by “if,” saying, “If I had done this or the other (thing),”
  • کز اگر گفتن رسول با وفاق ** منع کرد و گفت آن هست از نفاق‏
  • For the sincere Prophet forbade (people) to say “if,” and said, “That is from hypocrisy”;
  • کان منافق در اگر گفتن بمرد ** وز اگر گفتن بجز حسرت نبرد
  • For the hypocrite died in saying “if,” and from saying “if” he won nothing but remorse.
  • مثل
  • Parable.
  • آن غریبی خانه می‏جست از شتاب ** دوستی بردش سوی خانه‏ی خراب‏
  • A certain stranger was hastily seeking a house: a friend took him to a house in ruins.
  • گفت او این را اگر سقفی بدی ** پهلوی من مر ترا مسکن شدی‏ 740
  • He said (to the stranger), “If this (house) had a roof, it would be a home for you beside me.
  • هم عیال تو بیاسودی اگر ** در میانه داشتی حجره‏ی دگر
  • Your family too would be comfortable, if it had another room in it.”
  • گفت آری پهلوی یاران خوش است ** لیک ای جان در اگر نتوان نشست‏
  • “Yes,” said he, “it is nice (to be) beside friends, but my dear soul, one cannot lodge in ‘if’.”
  • این همه عالم طلب‏کار خوشند ** وز خوش تزویر اندر آتشند
  • All the world are seekers of happiness, and on account of a false happiness they are in the fire.
  • طالب زر گشته جمله پیر و خام ** لیک قلب از زر نداند چشم عام‏
  • Old and young have become gold-seekers, but the common eye does not distinguish alloy from gold.
  • پرتوی بر قلب زد خالص ببین ** بی‏محک زر را مکن از ظن گزین‏ 745
  • The pure (gold) shot a beam on the alloy: see that you choose not the gold on the ground of (mere) opinion, without a touchstone.
  • گر محک داری گزین کن ور نه رو ** نزد دانا خویشتن را کن گرو
  • If you have a touchstone, choose; otherwise, go, devote yourself to him that knows (the difference).
  • یا محک باید میان جان خویش ** ور ندانی ره مرو تنها تو پیش‏
  • Either you must have a touchstone within your own soul, or if you know not the Way, do not go forward alone.
  • بانگ غولان هست بانگ آشنا ** آشنایی که کشد سوی فنا
  • The cry of the ghouls is the cry of an acquaintance—an acquaintance who would lure you to perdition.
  • بانگ می‏دارد که هان ای کاروان ** سوی من آیید نک راه و نشان‏
  • She (the ghoul) keeps on crying, “Hark, O caravan people! Come towards me, here is the track and the landmarks.”
  • نام هر یک می‏برد غول ای فلان ** تا کند آن خواجه را از آفلان‏ 750
  • The ghoul mentions the name of each, saying “O so-and-so,” in order that she may make that personage one of those who sink.
  • چون رسد آن جا ببیند گرگ و شیر ** عمر ضایع راه دور و روز دیر
  • When he reaches the spot, he sees wolves and lions, his life lost, the road far off, and the day late.
  • چون بود آن بانگ غول آخر بگو ** مال خواهم جاه خواهم و آبرو
  • Prithee say, what is the ghoul's cry like? (It is) “I desire riches, I desire position and renown.”
  • از درون خویش این آوازها ** منع کن تا کشف گردد رازها
  • Prevent these voices from (entering) your heart, so that (spiritual) mysteries may be revealed.
  • ذکر حق کن بانگ غولان را بسوز ** چشم نرگس را از این کرکس بدوز
  • Repeat (in prayer) the name of God, drown the cry of the ghouls, close your narcissus eye to this vulture.
  • صبح کاذب را ز صادق واشناس ** رنگ می را باز دان از رنگ کاس‏ 755
  • Know the difference between the false dawn and the true, distinguish the colour of the wine from the colour of the cup,
  • تا بود کز دیده‏گان هفت رنگ ** دیده‏ای پیدا کند صبر و درنگ‏
  • That, perchance, from the eyes which see the seven colours patience and waiting may produce a (spiritual) eye,
  • رنگها بینی بجز این رنگها ** گوهران بینی به جای سنگها
  • (With which) you may behold colours other than these, and may behold pearls instead of stones.
  • گوهر چه بلکه دریایی شوی ** آفتاب چرخ پیمایی شوی‏
  • What pearl? Nay, you will become an ocean, you will become a sun traversing the sky.
  • کار کن در کارگه باشد نهان ** تو برو در کارگه بینش عیان‏
  • The Worker is hidden in the workshop: go you and in the workshop see Him plain.
  • کار چون بر کار کن پرده تنید ** خارج آن کار نتوانیش دید 760
  • Inasmuch as the work has woven a veil over the Worker, you cannot see Him outside of that work.
  • کارگه چون جای باش عامل است ** آن که بیرون است از وی غافل است‏
  • Since the workshop is the dwelling-place of the Worker, he that is outside is unaware of Him.
  • پس در آ در کارگه یعنی عدم ** تا ببینی صنع و صانع را بهم‏
  • Come, then, into the workshop, that is to say, non-existence, that you may see the work and the Worker together.
  • کارگه چون جای روشن دیده‏گی است ** پس برون کارگه پوشیدگی است‏
  • As the workshop is the place of clairvoyance, then outside of the workshop there is (only) blindfold ness.
  • رو به هستی داشت فرعون عنود ** لاجرم از کارگاهش کور بود
  • The rebellious Pharaoh kept his face towards existence, consequently he was blind to His (God's) workshop.